حافظ / غزلیات حافظ / معنی کامل و تفسیر فال حافظ » صفحه 65

غزل شماره 65

فال حافظ

خوشتر ز عیش و صحبت و باغ و بهار چیست

ساقی کجاست گو سبب انتظار چیست

هر وقت خوش که دست دهد مغتنم شمار

کس را وقوف نیست که انجام کار چیست

پیوند عمر بسته به موییست هوش دار

غمخوار خویش باش غم روزگار چیست

معنی آب زندگی و روضه ارم

جز طرف جویبار و می خوشگوار چیست

مستور و مست هر دو چو از یک قبیله‌اند

ما دل به عشوه که دهیم اختیار چیست

راز درون پرده چه داند فلک خموش

ای مدعی نزاع تو با پرده دار چیست

سهو و خطای بنده گرش اعتبار نیست

معنی عفو و رحمت آمرزگار چیست

زاهد شراب کوثر و حافظ پیاله خواست

تا در میانه خواسته کردگار چیست

معنی‌ بیت های‌ غزل‌ حافظ

معنی‌ بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1: از خوشگذرانی و همصحبتی با بار و باغ و بهار چه چیز خوشتر است. ساقی کجاست و علت تأخیر او چیست؟

بیت 2: هر زمان خوشی را که به دست می آوری غنیمت شمار زیرا هیچ کس از پایان کار آگاه نیست.

بیت 3: هوشیار باش که عمر ما به یک تار مو پیوسته است پس نگران حال خود باش و غم کم و بیش دنیا را مخور.

بیت 4: معنی آب حیات و باغ بهشت جز کنار جویبار بودن و می خوشگوار نوشیدن چیست؟

بیت 5: آنگاه که زاهد خلوت نشین و مست خرابات هر دو از یک طایفه اند به ناز کدامیک دل بسپاریم، اختیار ما در چیست؟

بیت 6: ای مدعی، از اسرار پشت پرده آفرینش چه کسی خبر دارد؟ پس خاموش شو و بیهوده با فلک که پرده دار هستی است، ستیزه مکن.

بیت 7: اگر اشتباه یا گناه بندگان بی اعتبار و از سر بی اختیاری باشد پس آمرزش و بخشایش پروردگار می تواند چه معنی ای داشته باشد؟

بیت 8: پارسا جرعه ای از آب کوثر خواست و حافظ پیاله‌ای شراب، باید دید در این میان، مشیت و خواست پروردگار چیست؟

شرح و تفسیر بیت های‌ غزل‌ حافظ

شرح و تفسیر بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1:

در فصل بهار چیست بهتر از عیش و خوشی و مصاحبت در باغی ؟ ساقی کجاست ؟ بگو سبب انتظار چیست ؟ یعنی در چنین موسمی که زمان عیش و عشرت است سبب تأخیر چیست . [ خوش تر = در اینجا یعنی خوبتر / عیش = ذوق و صفا / صحبت = مصاحبت / انتظار = تحمل استبصار ]

بیت 2:

هر فرصت خوبی که دست می دهد آن را غنیمت بدان . زیرا کسی آگه نیست که آخر و عاقبت کار چیست . یعنی هر زمان و هر ساعتی که با ذوق و صفا می گذرد . آن را از جانب خدا یک نعمت بدان و مغتنم شمار یعنی به فکر فردا مباش . زیرا کسی به اینکه فردا چه خواهد شد واقف نیست و نمی داند که چه پیش می آید و چگونه خواهد گذشت . [ مغتنم = غنیمت / وقوف = علم ]

بیت 3:

پیوند و اتصال عمر به یک مو بسته است یعنی در عمر دوام و ثباتی نیست و سریع الزوال است . عقلت را جمع کن و غمخوارِ نَفسِ خود باش . غمِ روزگار و زمانه چیست . حاصل اینکه : غم ایام و روزگار و ازمنه خوردن که فلان ماه کسوف بوده و یا فلان ماه خسوف و یا در فلان سال قحط و فلان سال فراوانی خواهد شد از عقل دور است . [ پیوند = بستگی / هوش دار = عقلت را جمع کن ، در جایی که کار از روی عقل نباشد این عبارت را بکار می برند / غمخوار = کسی که غم و غصه می خورد ]

بیت 4:

معنی آب حیات و باغ ارم غیر از کنار چشمه و می خوشگوار چیست . طرف جویبار از روضۀ ارم و می خوشگوار از آب زندگی کنایه است . یعنی جنتی که می گویند همان جویبار و آب حیات که تعریف می کنند جز می خوشگوار نیست . [ روضه = در لغت به معنی چمن است ولی در اینجا یعنی باغ / ارم = اسم یکی از باغ های جنت است / جز = غیر / جویبار = در لغت به معنی کنار جوی است اما در این قبیل موارد به معنای مطلق چشمه است ]

_ ارم بنای بزرگی بود در صحاری عدن در جنوب شبه جزیره عربستان ، زمینی به وسعت دوازده فرسنگ در دوازده فرسنگ . به وصف مسعودی صاحب مروج الذهب دارای تخته سنگ ها از طلا و آن را شداد بن عاد که مدعی الوهیت بود ساخت و آن را به نام جد خود ارم بن نوح ، ارم نامید . اکثر مفسرین ارم ذات العماد قرآن را همین ارم شداد دانسته اند . شعرا هم به ارم یا بهشت شداد اشاره کرده اند . بعضی بهشت ارم را در اسکندریه و بعضی دیگر در محل دمشق دانسته اند . ( فرهنگ دهخدا ) .

بیت 5:

چون صالح و طالح از یک قبیله هستند یعنی از یک پدر منشعب و متفرقند . پس ما دل به شیوۀ که دهیم ، اختیار چیست . یعنی کدام را اختیار کنیم . [ مستور = اهل تقوی ، صالح / قبیله = فرزندانی که از یک پدر منشعب و متفرق باشند / عشوه = در لغت به معنی ناز و شیوه اما در اینجا یعنی فن و صنع ]

بیت 6:

راز درون پرده یعنی پشت پرده را فکل چه می داند خاموش باش ای مدعی . نزاعت با فلک برای چیست . یعنی احوال و اطوار و حوادث روزگار را به افلاک نسبت دادن و گاه شاکر و زمانی شاکی بودن تماماََ ناشی از جهل است و این که تأثیر افلاک و نجوم را در امور عالم می بینیم و آن را می پذیریم به تقدیر امر خدا است . افلاک و نجوم در این تأثیر هیچگونه اختیار و استقلال ندارند . [ راز = کار مخفی / درون = داخل و توی یک چیز / چه داند = نمی داند / مدعی = در این بیت به معنای کسی است که خود را عالِم نشان می دهد ولی کارهایش جاهلانه است / نزاع = دعوا کردن / پرده دار = در لغت به معنای نگهدار پرده است ولی در اصطلاح دربان را گویند و اِسنادِ پرده داری به فلک مجازی است . زیرا خودِ فلک پرده است و حقیقتاََ پرده دار خداست که افلاک را نگهداری و حفظ می نماید ]

بیت 7:

غفلت و خطای بنده اگر در نزدِ خداوند معتبر نباشد . پس معنای رحمت و عفو خداوند چیست ؟ یعنی اگر جرایم و خطای عباد در حیز اعنبار نباشد . پس اِسنادِ صفات عفو و غفور و رحیم به حق تعالی چه فایده دارد در حالیکه اضافه و نسبت این صفات به خداوند ضروری است و مطابق نص ثابت شده است . پس برای گناهان بنده اعتبار بوده . حال اگر کوه کوه گناه داشته باشیم . با اعتماد به این صفاتِ خداوند امیدواریم که گناهانمان را محو و عفو نماید . [ سهو = غفلت / خطا = مقابل صواب ، انحراف ، در اینجا یعنی جرم / اعتبار = اینجا یعنی معتبر / عفو = چشم پوشی از گناه کسی و عقاب نکردن او ، دریغ نداشتن رحمت / آمرزگار = غفار ]

بیت 8:زاهد شراب کوثر خواست و حافظ شراب عشق و محبت را خواست . عجبا در میان خواستۀ این دو ، مطلوبِ خدا چیست ؟ یعنی آیا مطلوب زاهد ، مقبول خدا می شود یا خواستۀ عاشق .

معنی کلمات سخت بیت های‌ غزل‌ حافظ

معنی کلمات سخت بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1:

بیت 2:

بیت 3:

بیت 4: 

بیت 5:

بیت 6:

بیت 7:

بیت 8:

تصویر حافظ نتیجه فال حافظ:

دینی که بر گردنت می باشد ادا کن و حق مردم را بجا بیاور تا هم در این دنیا و هم در دنیای باقی انس و ملک ذکر و خیرت را بگویند. نترس روزی خواهد رسید که همه مردم تو را تحسین می کنند و از تو کمک می خواهند. در زندگی به آنچه آرزو می کنی می رسی.