حافظ / غزلیات حافظ / معنی کامل و تفسیر فال حافظ » صفحه 62

غزل شماره 62

فال حافظ

مرحبا ای پیک مشتاقان بده پیغام دوست

تا کنم جان از سر رغبت فدای نام دوست

واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس

طوطی طبعم ز عشق شکر و بادام دوست

زلف او دام است و خالش دانه آن دام و من

بر امید دانه‌ای افتاده‌ام در دام دوست

سر ز مستی برنگیرد تا به صبح روز حشر

هر که چون من در ازل یک جرعه خورد از جام دوست

بس نگویم شمه‌ای از شرح شوق خود از آنک

دردسر باشد نمودن بیش از این ابرام دوست

گر دهد دستم کشم در دیده همچون توتیا

خاک راهی کان مشرف گردد از اقدام دوست

میل من سوی وصال و قصد او سوی فراق

ترک کام خود گرفتم تا برآید کام دوست

حافظ اندر درد او می‌سوز و بی‌درمان بساز

زان که درمانی ندارد درد بی‌آرام دوست

معنی‌ بیت های‌ غزل‌ حافظ

معنی‌ بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1: ای قاصد عاشقان آفرین بر تو، پیغام دوست را بده تا جانم را از سر میل و اشتیاق فدای نام او کنم.

بیت 2: طوطی سخنگوی طبعم از عشق لب شکرین یار و چشمان چون بادامش، چون بلبلی در قفس، دیوانه و مجنون است.

بیت 3: زلف او دام و خال صورتش دانه است و من به امید رسیدن به آن دانه و خال، به دام زلف یار افتاده ام.

بیت 4: هر کس که چون من در صبح ازل یک جرعه می عشق از ساغر دوست بنوشد، تا روز رستاخیز، سر از مستی برندارد.

بیت 5: من بس می کنم و دیگر حتی اندکی از شرح شوق خود را بیان نمیکنم زیرا بیش از این دوست را با گفته خود به ستوه آوردن مایه رنجش خاطر او خواهد بود.

بیت 6: اگر می توانستم خاک راهی را که از قدوم مبارک دوست بزرگ داشته شده همچون سرمه به چشم میکشیدم.

بیت 7: من به سوی وصال میل دارم و او به قصد فراق، پس من آرزوی خود را فراموش میکنم تا آرزوی دوست به ثمر نشیند.

بیت 8: حافظ در درد عشق او بسوز و با این درد بی درمان بساز زیرا که این درد بی آرام دوست، درمانی ندارد.

شرح و تفسیر بیت های‌ غزل‌ حافظ

شرح و تفسیر بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1: ای پیک عاشقان مشتاق ، مرحبا ، خبر دوست را بده تا از سرِ علاقه جانم را فدای نامِ دوست نمایم . یعنی به محضِ شنیدن نامِ مبارکش ، بی اختیار جان و دل را نثارِ نامِ شریفِ جانان نمایم . [ پیک مشتاقان = ممکن است مراد «صبا» یا خودِ «پیک جانان» باشد / رغبت = میل ]

بیت 2: طوطیِ طبع من مانند بلبل در قفس واله و شیدا است از شکر و بادام دوست . یعنی از لب و دهان و چشم دوست ، جون غذای طوطی شکر و بادام می باشد . به همین مناسبت اینها را با طوطی جمع کرده . [ واله = حیران ، شیدا ، دیوانه / قفس = محل حبسِ پرنده / معمولا شعرا بادام را به چشم تشبیه می کنند ]

بیت 3: زلف آن جانان دام است و خالش دانۀ دام و من به امید یک دانه به دام دوست افتاده ام .

بیت 4: هر کس چون من در ازل از جام دوست یک جرعه نوشید ، از مستی تا صبح قیامت سر بلند نکند . یعنی آنکه وجودش در ازل با شراب عشق و محبت سرشته شد . تا صبح روزِ حشر مستِ شراب عشق است . [ بر نگیرد = بلند نکند / جرعه = آن مقدار شراب و یا شربتی که بعد از خوردن در تهِ ظرف یا قدح می ماند ]

بیت 5: من از شرح شوق خود به جانان شمه ای گفتم ، زیرا شرح بیش از یک شمه باعث ابرام و دردسر دوست است . یعنی اظهار محبت برای نمودن شوق و اشتیاق خود نسبت به جانان کافی است زیرا محابیب از این نوع کارها خیلی زود متأثر می شوند . حاصل کلام : در شرح شوق و اشتیاق نوعاََ مدح لازم می شود و این هم ناخوشایند است از هر کسی که دیده شود . خصوصاََ از عاشق نسبت به معشوق خود . [ شمه = در لغت به معنی بو است ولی در اینجا مراد یک جزء می باشد / ابرام = در لغت به معنی محکم کردن است ولی در اینجا مراد تکلیف است ]

بیت 6: اگر دستم دهد چون توتیا به چشم می کشم آن خاکی را که زیر پاشنه های دوست مشرف شده است . یعنی اگر خاک زیر پای دوست برایم میسر شود و به دستم رسد چون توتیا آن را به چشمم می کشم . [ توتیا = از مواد معدنی است که چون سُرمه به چشم می کشند / قدم = در لغت به معنی پاشنه است اما مردم آن را به معنای پا استعمال می کنند ]

بیت 7: من مرادم وصال جانان است اما جانان قصدِ فراق دارد . با این وصف من ، مراد خود را ترک کردم تا مراد دوست حاصل شود . یعنی مقصود او که فراق و هجران است . من هم دلخواه او را اختیار کردم .

بیت 8: ای حافظ ، در درد و الم جانان بسوز و با بی درمانی در دردت بساز . و از این وضع که دردت درمان ندارد راضی و قانع باش ، زیرا دردِ بی آرامِ دوست درمان ندارد . بساز = قانع و راضی باش / بی آرام = چیزی که لحظه ای راحتی ندهد ]

تصویر حافظ نتیجه فال حافظ:

درهای بسته به رویتان باز می شود و شما خیلی زود به مرادتان می رسی. مورد امتحان الهی قرار گرفته ای سعی کن مثل همیشه سربلند از این آزمون بیرون بیایید. نماز و ایمان فراموشتان نشود. سختی هایت به پایان می رسد، زمان کامروایی و خوشی در انتظارت است.