حافظ / غزلیات حافظ / معنی کامل و تفسیر فال حافظ » صفحه 34

غزل شماره 34

فال حافظ

رواق منظر چشم من آشیانه توست

کرم نما و فرود آ که خانه خانه توست

به لطف خال و خط از عارفان ربودی دل

لطیفه‌های عجب زیر دام و دانه توست

دلت به وصل گل ای بلبل صبا خوش باد

که در چمن همه گلبانگ عاشقانه توست

علاج ضعف دل ما به لب حوالت کن

که این مفرح یاقوت در خزانه توست

به تن مقصرم از دولت ملازمتت

ولی خلاصه جان خاک آستانه توست

من آن نیم که دهم نقد دل به هر شوخی

در خزانه به مهر تو و نشانه توست

تو خود چه لعبتی ای شهسوار شیرین کار

که توسنی چو فلک رام تازیانه توست

چه جای من که بلغزد سپهر شعبده باز

از این حیل که در انبانه بهانه توست

سرود مجلست اکنون فلک به رقص آرد

که شعر حافظ شیرین سخن ترانه توست

معنی‌ بیت های‌ غزل‌ حافظ

معنی‌ بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1: آستانه نظرگاه دیده من آشیانه تر است پس لطف کن و بر آن فرود آکه این خانه، سرای تو است.

بیت 2: با نیکوئی خال سیاه سبزه و موی خود، از عارفان دل ربودی، چه نکته های دل انگیزی در دام زلف و دانه خالت وجود دارد.

بیت 3: ای بلبل سحر، حال که در چمن، نغمه عاشقانه تو پر شده است، دلت به وصل گل شاد باشد.

بیت 4: درمان ضعف دل ما را به لب خویش واگذار که آن یاقوت نشاط بخش، در خزانه و گنجینه دهان تو است.

بیت 5: گر چه از سعادت همنشینی با تو به واسطه جسم خاکی ام محرومم و گناهکار، ولی جان پاک و خالصم، خاک آستانه تو است.

بیت 6: من کسی نیستم که دل خود را به هر زیبای دلیر و گستاخی دهم چرا که بر خزانه دلم، مهر و نشان تو خورده است.

بیت 7: تو ای شهسوار چابک و چالاک، چه زیبای افسونگری هستی که اسب سرکشی چون فلک، در برابر تازیانه ات رام است؟

بیت 8: آنگاه که سپهر نیرنگ باز از حیله هایی که در کیسه عذر تراشی توست میلغزد، چه جای من که نلغزم.

بیت 9: آوازی که از مجلس تو برمی خیزد، حتی فلک را هم به رقص در می آورد چرا که ترانه تو، شعر حافظ شیرین سخن است.

شرح و تفسیر بیت های‌ غزل‌ حافظ

شرح و تفسیر بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1: رواق و منظر چشم من ، مکان و قرارگاه تو است . پس حالا کرم کن و روی چشم من قرار بگیر که خانه ، خانۀ تو است . یعنی چشمم غیر از تو به کسی نگاه نمی کند و به جز تو کسی را قبول ندارد . پس ایوان تو و مسند تو شده است و از قرارگاه خود به جایی دیگر مرو . [ رواق = طاق نمای جلو خانه ، چارطاق بزرگ / منظر = محل نگاه و نظر کردن / آشیانه = لانه پرندگان / فرود آ = در اینجا یعنی روی چشم من قرار بگیر ]

بیت 2: با لطافت خال و خط ، دل عارفان و عاشقان را ربودی . لطیف های عجیب زیر دام و دانۀ تو است . یعنی برای شکار عارفان و عاشقان ، آن خالِ لطیف را دانه و آن خطِ زیبا را دام قرار داده ای.

بیت 3: ای بلبل سحری ، دلت به به وصل گل خوش باد . یعنی وصال گل برایت مهیا باشد . زیرا در چمن تمام اصوات عاشقانه و ترنمات از تو است . غیر از تو از کسی چنین ناله های سوزناک و دردناک و موثر شنیده نشده است . یعنی کسی چنین ناله ها را ندارد و هیچ کس غیر از نغمات تو به آواز دیگر گوش نمی دهد . خلاصه آوازِ دیگران نسبت به صوت تو هیچ است.

بیت 4: درمان و چارۀ دل ما را با لبت کن . زیرا آن معجون مفرح که از جوهر یاقوت حاصل شده مخصوص خزینۀ شاهانۀ تو است و غیر از تو پیشِ کسی پیدا نمی شود.

بیت 5: اگر چه از عزت و سعادت ملازمت در دولتت به علت ضعف جسمانی و بیماری عاجزم و مقصر . ولی جان پاک و خالص ، خاک آستانه تو است . یعنی اگر چه من مانند سایر عشاق که ملازم آن آستان اند ، به پاهایشان ثقلت و مضایقه داده و گستاخانه در پیشگاه کبریا ظاهر می شوند ، نیستم و به حضورت نمی رسم اما جان و دل ، آنی از ملازمت خاک آن آستانۀ کیمیا آثار فراغت ندارد . [ مراد از تقصیر ، عجز است ]

بیت 6: من آدمی نیستم که دل پاک و خالص خود را به هر شوخ و شنگی دهم . بلکه در خزانۀ دل با مُهر و نشانِ تو ممهور شده . زیرا درون و بیرون آن را تو تصرف کرده ای و در اختیار تو است . خلاصه، دل در برابر کسی کوچک نمی شود و غلام کسی هم نمی شود مگر در برابر شاهی عالی مقام چون تو ، زیرا دل طالب عالی جناب است.

بیت 7: ای شهسوار شیرین و لذت بخش تو چه وجود شریف و چابک و چالاکی ، که فلک چون اسب وحشی ، رام و مطیع تازیانۀ تو شده و سرکشی نمی کند . یعنی در تو قدرتی هست که فلک را هم مسخر کرده ای . [ لعبت = در اینجا به معنای چابک و چالاک می باشد / شهسوار = پادشاهی که سوار اسب است / توسن = وحشی ]

بیت 8: تنها من نیستم که گول فریب تو را می خورم بلکه فلکِ حیله باز و حقه باز از این حیله های رنگارنگ که در انبانۀ بهانه تو است می لغزد و می افتد . یعنی در فریب دادن عشاق ، تو به قدری مکاری و غداری که فلک با این همه حیله بازی و عیاری فریب تو را می خورد . پس چه برسد به عشاق بیچاره . [ شعبده باز = حقه باز و چشم بند / سپهر = فلک / حیل = جمع حیله / انبانه = کیسه چرمی از چرم خام ]

بیت 9: آواز تو در مجلس ، فلک را برقص در می آورد . زیرا ترنمات سخنان شیرین و لذیذ ، شعر شیرین حافظ است . حاصل مطلب اینکه ، تو که در مجلس ، شعر حافظ را به نغمه و تونم در می آوری . آوازت فلک را به رقص در می آورد . زیرا آن آواز تو از دو چیزِ شیرین و مطبوع ترکیب یافته . یکی دهان لذیذت و دومی شعر شیرین حافظ

تصویر حافظ نتیجه فال حافظ:

وقتی کاری از دست خودت بر می آید چه نیازی به کمک دیگران داری. به همت و پشت کار خود متکی باش و هرگز اظهار ناتوانی مکن. باید کار و فعالیت کنی و صبر و تحمل داشته باشی تا مشکلاتت رفع گردد، زیرا پیروزی و موفقیت در چند قدمی شما قرار دارد. غصه نخور درهای رحمت خدا بسیار است. از دعا به درگاه خداوند غافل مشو که شب تیره رفته و صبح روشن در پیش است.