حافظ / غزلیات حافظ / معنی کامل و تفسیر فال حافظ » صفحه 12

غزل شماره 12

فال حافظ

ای فروغ ماه حسن از روی رخشان شما

آب روی خوبی از چاه زنخدان شما

عزم دیدار تو دارد جان بر لب آمده

بازگردد یا برآید چیست فرمان شما

کس به دور نرگست طرفی نبست از عافیت

به که نفروشند مستوری به مستان شما

بخت خواب آلود ما بیدار خواهد شد مگر

زان که زد بر دیده آبی روی رخشان شما

با صبا همراه بفرست از رخت گلدسته‌ای

بو که بویی بشنویم از خاک بستان شما

عمرتان باد و مراد ای ساقیان بزم جم

گر چه جام ما نشد پرمی به دوران شما

دل خرابی می‌کند دلدار را آگه کنید

زینهار ای دوستان جان من و جان شما

کی دهد دست این غرض یا رب که همدستان شوند

خاطر مجموع ما زلف پریشان شما

دور دار از خاک و خون دامن چو بر ما بگذری

کاندر این ره کشته بسیارند قربان شما

می‌کند حافظ دعایی بشنو آمینی بگو

روزی ما باد لعل شکرافشان شما

ای صبا با ساکنان شهر یزد از ما بگو

کای سر حق ناشناسان گوی چوگان شما

گر چه دوریم از بساط قرب همت دور نیست

بنده شاه شماییم و ثناخوان شما

ای شهنشاه بلنداختر خدا را همتی

تا ببوسم همچو اختر خاک ایوان شما

معنی‌ بیت های‌ غزل‌ حافظ

معنی‌ بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1: ای آنکه روشنایی ماه زیبایی از روی درخشان توست و طراوت روی زیبا از چاه زنخدانت.

بیت 2: جان به لب رسیده ام، عزم دیدار تو را دارد، چه می فرمایید، به تن باز گردد یا از آن خارج شود؟

بیت 3: هیچ کس در هنگام جلوه گری چشمان نرگست، از سلامت بهرهای نخواهد برد، پس بهتر است در مقابل چشمان مست شما، اظهار پرهیزکاری و نجابت نکنند.

بیت 4: همانا بخت خواب آلوده من اینک بیدار خواهد شد زیرا که روی زیبای شما، آبی بر آن زده است.

بیت 5: دسته گلی از گل رویت را همراه با باد صبا بفرست شاید که از خاک بستان شما، بویی بشنویم.

بیت 6: ای ساقیان بزم جم، عمرتان طولانی و مرادتان به کام باشد گرچه هنگام گردش شراب، جام ما پر نشد.

بیت 7: ای دوستان، جان مرا چون جان خود بدانید و دلدار را آگاه کنید زیرا دل من سخت بی تابی می کند.

بیت 8: خدایا، چه زمانی خاطر جمع ما و زلف پریشان او، با هم موافق و هم رأی خواهند شد؟

بیت 9: جانهای بسیاری قربانی شما شده اند، پس هنگامی که از کنار کشته شدگان میگذری، دامنت را از خاک و خون آنان دور بدار.

بیت 10: دعای حافظ این است که نصیبی از لب شیرین شما ببرد، این دعا را بشنوید و آمینی بگویید.

بیت 11: ای باد صبا، با ساکنان شهر یزد بگو امید که سر ناسپاسان، چون گوی چوگان شما سرگردان باشد.

بیت 12: ای یزدیان، گرچه ما از نزدیکی با شما محرومیم اما همتمان دور نیست، بند، پادشاه شما هستیم و دعاگویتان.

بیت 13: ای شاه بلنداختر، به خاطر خدا همتی کن تا بتوانم چون آسمان، ایران شما را ببوسم.

شرح و تفسیر بیت های‌ غزل‌ حافظ

شرح و تفسیر بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1: ای جانان ، ضیاء ماه زیبایی از روی درخشان شماست . یعنی همانطور که فلکِ ماه از خورشید کسب نور می کند . ماه زیبایی هم از صورت تو کسب نور و ضیاء می نماید . [ ای جانان آبِ روی زیبایی از چاهِ زنخدان شما است یعنی تمام حُسن و لطافت به زنخدان شما محصور است و هر زیبا ، حُسن خود را از آن کسب می کند همانطور که ماه از خورشید کسب نور می کند . ] ( چاه زنخدان = منظور گودی چانه است )

بیت 2: جانِ بر لب آمده قصدِِ ملاقات ترا دارد . برگردد یا برآید . فرمان چیست ؟ یعنی جان عزیز را به تو تسلیم نمایم یا خود به جایش برگردد . فرمان تان چیست . [ عزم = نیت . دیدار = ملاقات . جان = روح حیوانی است ]

بیت 3: در دوران چشمانت کسی از پرهیزکاری فایده نبرد . یعنی مستفیذ نشد زیرا هر کس که ترا دید مستِ عشقت گشت . حاصل اینکه تمام عالم را اسیر و دیوانه کردی پس بهتر است که به چشمان شما پرهیزکاری و مستوری نفروشند . [ به دور = دوران و زمان . نرگس = نام گلی است که شعرا به طریق کنایه چشم را به آن تشبیه می کنند ]

بیت 4: طالع خواب آلود و خوابناک ما دارد بیدار می شود زیرا روی درخشان تو به چشم بخت من آب پاشید یعنی دیدن روی درخشان تو باعث شد که طالع ما بیدار شود . زیرا مشهور است کسی که طالعش خواب باشد . خودش هم در رنج و الم به سر می برد اما اگر بخت بیدار باشد خود شخص هم در راحت است . [ آب بر دیده زدن = کنایه از اینکه از دیدن روی تو چشمانم روشن گشت و این دیدار محبوب را دلیل بر خوشبختی و نیک طالعی می داند ]

بیت 5: ای جانان از گلشن رخت به همراه بادِ صبا دسته گلی بفرست . شاید از خاک بوستانی که تو در آن قدم نهاده ای بوی عطری بشنویم . یعنی خاک بوستانی که تو در آن قدم نهادی بوی گل می دهد . پس استشمام بوی گلِ رخسارت همان بوییدن خاکِ پایت است . [ همراه = رفیق و به اتفاق . رخ = گونه است ولی در اینجا مراد صورت است . گلدسته ای = دسته گلی . بوکه = شاید که ]

بیت 6: عمرتان زیا و مرادتا برآورده گردد ای ساقیان مجلس پادشاه گرچه در دوران شما قدح ما پر از مِی نشد .

بیت 7: دل خرابی می کند یعنی اسرار را فاش می سازد . ای دوستان ، دلدار را آگاه کنید البته زیرا جان من همان جان شما است یا خود جان من با جان شما است و هر چه که به جان من برسد به جان شما همان می رسد . حاصل سخن اینکه دل بی قرار شده و با آه آتشین خود جهان را می سوزاند و نابود می کند در حالی که شما و دلدار هم در جهان هستید . پس دلدار را آگاه کنید از این موضوع تا مرحمتی به جان من بکند .

بیت 8:

بیت 9: وقتی که از نزدیک ما می گذری ، دامنت را جمع کن که آلوده خاک و خون نشود . یعنی در حالیکه دامنت را جمع می کنی با کمال عظمت رد شو زیرا در این راه که ما افتاده ایم . خیلی اشخاص چون ما قربانی شما شده اند . یعنی عشاق فراوان فدای راه عشق شده و از بین رفته اند . مراد جلب توجه جانان است که بدین وسیله شفقت و مرحمت او را طلب می کند .

بیت 10: حافظ دعا می کند . ای جانان بشنو و آمین بگو و آن دعا این است . نصیب ما باشد آن لب شکرافشان شما .

بیت 11: ای صبا به پادشاهی که در یزد ساکن است و به اعیان دولت آنجا بگو : که ای اربابان دولت ، سرِ حق ناشناسان ، گوی چوگان شما باشد .

بیت 12: ای ساکنان شهر یزد ، اگر چه وجودمان و تن مان از شما دور است اما همت مان دور نیست . یعنی هرگز از خاطرمان محو نمی شویم بلکه همیشه بنده شاه و دعا گوی شماییم . [ قرب = نزدیکی . همت = اراده ]

بیت 13: ای شاهنشاه بلند اختر به حق خدا یا به خاطر خدا همتی کن تا خاکِ ایوان چون گردونِ بلندت را ببوسم . یعنی ایوانی که مشابه گردون است یا همانطور که گردون را می بوسند ایوانت را ببوسم .

تصویر حافظ نتیجه فال حافظ:

در انتظار جواب از سوی محبوب خویش هستید و از این بابت که جواب او مطابق خواسته شما باشد، خیلی دعا و راز و نیاز نموده‌اید و در انتظار این خبر سخت بی‌قراری می‌کنید. عالم و آدم از راز شما باخبر گشته‌اند. بخت با شما یار شده است لذا خشونت و غضب را از خود دور کنید. عده‌ای به شما کمک می‌کنند، دست آن‌ها را پس نزنید و خود را به دنیا نفروشید. به‌زودی غرق نعمت شده و مورد الطاف الهی قرار می‌گیرید انشا الله.