غزل شماره 10

فال حافظ

دوش از مسجد سوی میخانه آمد پیر ما

چیست یاران طریقت بعد از این تدبیر ما

ما مریدان روی سوی قبله چون آریم چون

روی سوی خانه خمار دارد پیر ما

در خرابات طریقت ما به هم منزل شویم

کاین چنین رفته‌ست در عهد ازل تقدیر ما

عقل اگر داند که دل در بند زلفش چون خوش است

عاقلان دیوانه گردند از پی زنجیر ما

روی خوبت آیتی از لطف بر ما کشف کرد

زان زمان جز لطف و خوبی نیست در تفسیر ما

با دل سنگینت آیا هیچ درگیرد شبی

آه آتشناک و سوز سینه شبگیر ما

تیر آه ما ز گردون بگذرد حافظ خموش

رحم کن بر جان خود پرهیز کن از تیر ما

معنی‌ بیت های‌ غزل‌ حافظ

معنی‌ بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1: پیر ما، شب پیش از مسجد به میخانه رفت. ای رفیقان راه، پس از این چاره ما چیست؟

بیت 2: ما که مرید پیر خود هستیم چگونه رو به قبله آوریم در حالی که او سوی خانه میفروش رو می کند؟

بیت 3: در میخانه ما نیز با پیرمان هم منزل می شویم زیرا که تقدیر ما را از روز ازل چنین رقم زده اند.

بیت 4: اگر عقل آگه شود که دل در بند زلف یار چه خوش است، عاقلان نیز به دنبال زنجير جنون ما خود را دیوانه میکنند.

بیت 5: چهره زیبای تو، نشانه ای از حسن را بر ما آشکار کرد، به همین سبب در سخنان ما، جز از خوبی و لطف تو، تفسیری نمی شود.

بیت 6: آیا سوز شبگیر سینه ما و آه آتشناک ما، شبی در دل سنگ تو اثر خواهد کرد؟

بیت 7: حافظ خاموش باش و بر جان خود رحم کن و از تیر آه ما بپرهیز زیرا این آه، از فلک نیز میگذرد.

شرح و تفسیر بیت های‌ غزل‌ حافظ

شرح و تفسیر بیت های‌ غزل‌ حافظ

بیت‌ 1: از قول مریدان : دیشب پیر ما از مکه به شهر قیصریه آمد ( اهل شهر قیصریه تمام کافرند ) پس شیخ ما به میان کفار آمد و مراد از میخانه همین است . ای یاران طریقت حالا چاره ما چیست . ( دوش = در لغت به معنی دیشب ولی در اینجا سابق و گذشته معنی می دهد . مسجد = در اینجا مراد مکه است )

– سه بیت این غزل به قصه شیخ صنعان یعنی عبدالرزاق یمنی تلمیح است در شرح قصه شیخ مذکور به زبان ترکی کتابی نوشته شده ولی در زبان فارسی فقط شیخ عطار در کتاب منطق الطیر خود در باره شیخ صنعان داستانی مفصل به رشته نظم درآورده است . خواجه حافظ غیر از این غزل در چند غزل دیگر نیز راجع به این قصه تلمیحاتی دارد که انشاءالله در جای خود می آید . در این غزل الفاظ «ما» که ردیف واقع شده ، از جانب مریدان شیخ صنعان است .

بیت 2: مریدان شیخ صنعان با هم مشاوره می کنند که پیر ما عاشق دختر ترسا گشت و باده نوشید و انواع منهیات را مرتکب شد و بلکه به قول شیخ عطار کافر شد پس از این به بعد حال ما چطور خواهد شد . بعضی از مریدان گفتند که برگردیم به مکه ولی بعضی گفتند : « ما مریدان روی سوی کعبه چون آریم چون ، روی سوی خانه خمار دارد پیر ما » و گفتند که پیر ما مرتکب فسق و فجور شده است و حتما در این کار یک حکمت است پس باید صبر کرد تا حق تعالی چه کند .

بیت 3: در میخانه کافران ما هم با پیرمان هم منزل شویم . زیرا در روز ازل قضا و قدر ما اینطور واقع شده است . سه بیت اخیر تلمیح به قصه مذکور است . ( خرابات = میخانه . مغان = مطلقا به معنی کافران . خرابات مغان = میخانه کافران )

بیت 4: اگر معلوم عقل می شد که دل در زلف جانانه چه ذوق و صفایی دارد . عقلا تماما دیوانه می شدند . یعنی خود را به دیوانگی می زدند یا تظاهر به دیوانگی می کردند برای اینکه به زیر زنجیری که دل گرفتار آن است بروند .

بیت 5: روی زیبای تو برای ما از لطف و لطافت یک آیت یعنی یک علامت فتح و کشف کرد . از آن جهت است که در تفسیر ما جز لطف و خوبی چیز دیگر نیست .

حاصل معنی : هر چه تا کنون از تو دیده ام سراسر لطف بوده و خوبی و غیر این چیز دیگری نبوده . یعنی سراسر لطف و احسان بوده پس همین است که هر سخن ما لطف است و خوب .

بیت 6: آیا آه سوزناک همچون آتش و سوز و گداز ناله سحرگاه ما شبی بر دل سنگین تو اثر خواهد کرد . ( شبگیر = واقعه ای که در شب اتفاق می افتد )

بیت 7: ای حافظ ، تیر آه ما از فلک می گذرد . ما را با فریاد و فغان خود رنجیده مکن و بر خود رحم کن و از تیر آه ما حذر کن وگرنه تو را نابود می کند .

تصویر حافظ نتیجه فال حافظ:

فردی به شما عشق می‌ورزد و شما را همچون معبودی دانسته و همیشه در جهت رضای شما می‌کوشد. امید هم‌نشینی با شما را دارد. اگر می‌دانستید که خوشبختی به شما رو کرده است حتماً به او روی خوش ‌نشان می‌دادید. بهترین کار این است که به آن توجه نمایید و با خوش‌رویی دل او را به دست آورید تا خیر و خوبی دنیا به شما نمایان شود. بدانید که او چقدر دل‌تنگ شماست و چقدر در فراق شما می‌سوزد، لذا مرحمت نموده و به او لطف و محبت کنید. پرهیزگار باشید تا از تیر بلا در امان بمانید.