سلامت

عوامل موثر بر پوسیدگی استخوان و روش درمان

عوامل موثر بر پوکی استخوان

پوکی استخوان بیماری خاموشی است که بر اثر عوامل زیادی بروز می کند در این جا جدیدترین تحقیقاتی که بر روی عوامل موثر در پوکی استخوان و روش درمان انجام شده را در اختیار شما می گذاریم.

متاسفانه این بیماری بدون علامت است و تا وقتی که شکستگی ایجاد نشود در فرد مبتلا به پوکی استخوان هیچ علامتی دیده نمی شود. شایع ترین مشخصه این بیماری شکستگی های خود به خود در نقاط مختلف بدن است. مانند: درد ناگهانی و شدید در ستون فقرات که علامت مهم شکستگی های ستون فقرات است، ممکن است شکستگی مهره ها بدون درد اتفاق افتد و به صورت خمیدگی ستون فقرات و کاهش قد بیمار دیده شود. بهترین روش تشخیص پوکی استخوان سنجش تراکم استخوان است.

بسیاری از دانشمندان بر این باورند که عواملی چون سن, جنس,سابقه خانوادگی,نژاد و قومیت, بیماری ها و اختلالات، داروها، تنباکو، وزن، تغذیه در ابتلا به پوکی استخوان مؤثر هستند.

پوکی استخوان به علت کاهش میزان کلسیم در استخوان ایجاد می شود که اغلب در خانم ها بعد از دوران یائسگی و در آقایان بعد از سن 70 سالگی دیده می شود.

علائم این بیماری شامل دردپشت، کاهش قد و افزایش احتمال شکستگی های استخوان است. ارث، رژیم غذایی و ورزش از عوامل مهمی هستند که به طور مستقیم با این بیماری در ارتباط اند. بعد از ۳۰ سالگی کلسیم همانند سال های قبل زندگی به توده استخوانی اضافه نشده و در استخوان سازی به خوبی قبل عمل نمی کند و به همین علت در این دوران مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم برای حفظ توده استخوانی و جلوگیری از کاهش توده استخوان ضروری است.

خانم ها بعد از سنین یائسگی برای پیشگیری از کاهش توده های استخوانی شان بایستی از غذاهای حاوی استروژن بالا مثل لوبیای سویا (یا آجیل سویا) مصرف کنند. ورزش های ساده مثل پیاده روی، بدنسازی و یوگا در حفظ توده های استخوانی بسیار مفید است.

مصرف مواد پرپروتئین ممکن است سبب خروج کلسیم از استخوان های بدن شود. نمک، قهوه (2 یا 3 استکان در روز)، نوشابه های گازدار، سیگار و ورزش های شدید نیز سبب خروج کلسیم از استخوان می شود بنابراین توصیه می شود از مصرف مواد غذایی مذکور در صورت ابتلای به این بیماری پرهیز شود. از طرف دیگر مصرف مواد حاوی منیزیم، ویتامین D، برون (که در میوه ها و آجیل موجود است)، منگنز و روی (زینک) در استخوان سازی توسط کلسیم نقش مهمی را ایفا می کنند.

تحقیقات نشان داده است که مصرف سویا به علت وجود ماده ای به نام ایزوفلاونوئید باعث افزایش تراکم استخوانی می شود. توجه داشته باشید که مصرف بیش از هزار و پانصد میلی گرم کلسیم در روز (مجموع دریافتی از طریق مواد غذایی یا اشکال دارویی) توصیه نمی شود چرا که با توجه به نقش عوامل ژنتیک در بروز این بیماری مصرف مقادیر زیاد جبران کمبودهای مذکور را نمی کند و ممکن است باعث عوارض ناشی از ازدیاد مصرف آن شود.

عوامل موثر بر پوسیدگی استخوان

سن
با بالا رفتن سن،‌ احتمال ابتلا به پوکی استخوان نیز افزایش می یابد. فرد ممکن است در هر سنی دچار پوکی استخوان شود اما افراد مسن، بیشتر در معرض این بیماری هستند.

جنس
خانم ها بیشتر از آقایان، در معرض ابتلا به پوکی استخوان هستند.

سابقه خانوادگی
احتمال ابتلا به پوکی استخوان در افرادی که والدین آنها به پوکی استخوان دچار هستند، بیشتر است.

نژاد و قومیت
مردم همه نژادها و قوم ها دچار پوکی استخوان می شوند اما آمریکایی های آفریقایی تبار نسبت به بقیه افراد، کمتر به پوکی استخوان دچار می شوند.
بیماری ها
برخی از بیماری ها یا اختلال ها احتمال پوکی یا شکستگی استخوان را افزایش می دهند. مهم ترین آنها، تراکم پایین استخوان است. آرتروز روماتوئیدی و دیابت نیز احتمال پوکی استخوان را افزایش می دهند.

داروها
داروها جزء مهمی از درمان بیماری ها هستند اما برخی از آنها، احتمال پوکی استخوان را افزایش می دهند؛ استروئیدها (که ورزشکاران برای چربی سوزی از آن استفاده می کنند)، برخی از داروهای ضد تشنج و شیمی درمانی های برخی از سرطان ها نمونه ای از این داروها هستند. افرادی که از این داروها استفاده می کنند باید با پزشک خود مشورت کنند تا راهی برای جلوگیری از آسیب استخوان ها را به آنها معرفی کند. بسیاری از عوامل مؤثر در پوکی استخوان، تغییرپذیر هستند و می توان از طریق تغییرات سبک زندگی یا استفاده از داروها آنها را برطرف کرد. این عوامل عبارت اند از:

فعالیت جسمانی
ورزش یکی از بهترین راه ها برای جلوگیری از پوکی استخوان است. ورزش های تحمل کننده وزن (همچون پیاده روی، بالا رفتن از پله ها و ورزش های وزنه ای) به استحکام بیشتر استخوان کمک می کنند؛ در ورزش های تحمل کننده وزن، بدن بر خلاف جاذبه زمین حرکت می کند و اصطلاحاً وزن خود را تحمل می کند. ورزش به جلوگیری از بیماری های دیگری همچون بیماری های قلبی، سکته مغزی، دیابت، ‌چاقی و سرطان روده بزرگ نیز کمک می کند. سعی کنید که روزانه ۳۰ دقیقه ورزش کنید.

سیگار کشیدن
افراد سیگاری بیشتر از دیگران به پوکی استخوان دچار می شوند. سیگار از طرق مختلف بر پوکی استخوان تأثیر می گذارد. به عنوان نمونه، سیگار سطح هورمون های بدن را تغییر می دهد و می تواند بر جذب کلسیم تأثیر بگذارد.
قرار گرفتن در معرض دود سیگار نیز خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، بیماری عروقی محیطی (تنگ شدن رگ های خونی خارج از مغز و قلب)، نفخ، برونشیت، دیابت و سرطان های ریه، مثانه، کلیه، لوزالمعده، دهانه رحم، لب، دهان، زبان، حنجره، حلق و مری را افزایش می دهد. برای بسیاری از مردم، ترک سیگار بهترین و تنها راه برای بهبود سلامتی آنها است.

وزن
خطر ابتلا به پوکی استخوان در افراد لاغر بیشتر از افراد چاق است. افراد چاق به چند دلیل کمتر دچار پوکی استخوان می شوند. چربی اضافی افراد چاق، موجب افزایش ترشح هورمون استروژن می شود (که از پوکی استخوان سریع جلوگیری می کند) ، وزن بیشتری را بر استخوان ها تحمیل می کند (که موجب استحکام بیشتر استخوان می شود) و می تواند در هنگام زمین خوردن،‌ به عنوان یک محافظ عمل کند و از شکستگی استخوان جلوگیری کند. علی رغم اینکه وزن بیشتر به جلوگیری از پوکی استخوان کمک می کند، اما فشار اضافی را به کل بدن وارد می کند و احتمال ابتلا به دیابت، فشار خون بالا، کلسترول بالا، بیماری های قلبی و سکته مغزی را افزایش می دهد. حفظ وزن مناسب به کاهش احتمال سرطان های روده بزرگ، کلیه، سینه و رحم کمک می کند. با توجه به همه این مطالب، اضافه وزن راه مناسبی برای محافظت از استخوان ها نیست و برای این منظور، بهتر است از روش های دیگری همچون فعالیت بدنی و تغذیه مناسب بهره ببرید.

تغذیه
تغذیه مناسب به داشتن استخوان های سالم کمک می کند. دریافت کلسیم، ویتامین D و ویتامین K کافی، برای کاهش احتمال ابتلا به پوکی استخوان ضروری است. لبنیات، انواع ‌مغزها، غلات کامل، سبزیجات برگ دار و سبز و مکمل های کلسیم منابع مناسبی از کلسیم هستند. انواع تخم ها، ماهی های روغن دار، لبنیات غنی شده و نور مستقیم خورشید (که به جذب ویتامین D کمک می کند) منابع خوبی از ویتامین D هستند. سبزیجات برگ دار و سبز همچون کلم پیچ، اسفناج، کلم بروکلی، گل کلم و کاهو منابع خوبی از ویتامین K هستند.

دریافت بیش از حد ویتامین A به صورت رتینول، خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می دهد. مصرف روزانه رتینول خود را در حدود ۲۵۰۰ تا ۵۰۰۰ واحد نگه دارید. بهترین راه برای کنترل این مسئله این است که بیش از حد از مواد غنی شده با ویتامین A استفاده نکنید. زمانی که قصد خرید یک مولتی ویتامین را دارید، توجه کنید که ویتامین A آن بیش از ۵۰۰۰ واحد نباشد و حداقل حاوی ۲۰ درصد ویتامین A کاروتن بتا باشد.

پوكی استخوان چگونه منجر به شكستگی می‌شود؟

حدود 5 درصد زمین خوردگی‌ها منجر به شكستگی می‌شوند!

مسلما استخوان‌هایی كه استحكام كافی برای حفظ تعادل بدن را نداشته باشند، به راحتی متعاقب نیروهای جزیی مانند زمین خوردن و یا سقوط از پله دچار شكستگی می‌شوند. به همین دلیل شایع‌ترین علت شكستگی‌های ناشی از پوكی استخوان سقوط و زمین خوردن است. عواملی مانند موانع محیطی، نور كم، اختلال بینایی، فراموشی و استفاده از داروهای خواب آور در افزایش احتمال سقوط و شكستگی نقش دارند.

پوكی استخوان علامتی ندارد اما با مشاهده علائم زیر به پزشك مراجعه كنید:

1-‌ كاهش قد به میزان حدود 3 سانتی‌متر نسبت به دوران جوانی

2- قوز درستون فقرات كه به تازگی ایجاد شده باشد

3- شكستگی دراثر ضربه خفیف یا زمین خوردن جزیی

اگر به پوكی استخوان مشكوك شدیم چه كنیم؟

بخاطر داشته باشید كه پوكی استخوان براحتی قابل تشخیص و درمان است. تشخیص پوكی استخوان توسط پزشك و با اندازه‌گیری تراكم استخوان انجام می‌شود. اندازه‌گیری تراكم استخوان یك ر وش بدون درد است كه با استفاده از دستگاه مخصوصی انجام شده و حدود 15 دقیقه طول می‌كشد.

در صورت تشخیص پوكی استخوان با بكارگیری توصیه‌های دارویی و غیردارویی می‌توان از پیشرفت پوكی استخوان و شكستگی استخوان كه مهم‌ترین عارضه آن است پیشگیری كرد. رعایت رژیم غذایی، ترك مصرف دخانیات و فعالیت بدنی مناسب از پیشرفت پوكی استخوان جلوگیری می‌كند. داروهای موثر در افزایش توده استخوان باید با تجویز پزشك مصرف شوند. در صورت نیاز به این داروها آنها را مطابق دستور دارویی و بطور مستمر استفاده كنید.

در صورت بروز پوكی استخوان برای پیشگیری از شكستگی چه باید كرد؟

با پیش‌بینی دستگیره و نرده در محل پله، آشپزخانه و حمام؛ كنترل مستمر موانع عبور و مرور و استفاده از صندلی یا چهارپایه در حمام و آشپزخانه از زمین خوردن جلوگیری كنید. همچنین اگر از داروهای آرام بخش استفاده می‌كنید حتما محل رفت و آمد خود را در شب كنترل كنید تا مانعی سر راه شما نباشد.

عوامل موثر بر پوسیدگی استخوان

چگونه از بروز پوكی استخوان پیشگیری كنیم؟

* برای پیشگیری از پوكی استخوان قرار گرفتن در معرض نور مستقیم آفتاب به دریافت ویتامین «د» كمك می‌كند.

* از منابع كلسیم و ویتامین «د» به اندازه كافی در رژیم غذایی خود استفاده كنید.

* از مصرف دخانیات به هر شكل (سیگار و قلیان) خودداری كنید.

* ورزش مستمر و متناسب را در برنامه زندگی خود بگنجانید.

پزشكان چه توصیه‌های غذایی برای پیشگیری از بروز پوكی استخوان دارند؟

* غلات، لبنیات، حبوبات، سبزی، ماهی و میوه را در رژیم غذایی خود بگنجانید. مصرف روزانه سه لیوان شیر یا ماست كم چرب (یا دو قطعه پنیر بجای هر لیوان شیر) می‌تواند كلسیم مورد نیاز روزانه بدن را تامین كرده به سلامت استخوان‌ها كمك می‌كند.

* از مصرف نوشابه‌ یا قهوه خودداری كرده و دوغ كم نمك را جایگزین آن كنید. روزانه 6 تا 8 لیوان آب بنوشید.

* ماهی‌ها، جگر و تخم مرغ منابع غذایی حاوی ویتامین «د» هستند؛ از آنها در برنامه هفتگی غذایی خود استفاده كنید.

* اگر قادر به انجام انواع ورزش‌ها نیستید حداقل سه بار در هفته به مدت 20 تا 30 دقیقه پیاده‌روی كنید.

* پیاده‌روی بهترین جایگزین برای انواع ورزش‌ها جهت جلوگیری از پوكی استخوان است.

مواد مغذی برای پوکی استخوان

1- کلسیم: قابل جذب ترین فرم آن به صورت ترکیبات سیتراته، لاکتاته وآسپارات است.

2- منیزیم: کمبود این ماده معدنی اغلب در بیماران مبتلا به پوکی استخوان دیده می شود و مصرف آن باعث افزایش تراکم استخوانی می گردد.

3- ویتامینD : همراه با کلسیم بایستی مصرف شود تا حداکثر تاثیرگذاری آن انجام شود.

4- برون: در میوه ها و آجیل ها یافت می شود.

5- مس: باعث جلوگیری از کاهش توده های استخوانی شده و در تنظیم روی هم موثر است.

6- ویتامینK : در خانم های بعد از سنین یائسگی لازم است که باعث جلوگیری از کاهش کلسیم و همچنین باعث افزایش تراکم استخوان می شود.

7- سیلیکون: ماده ای است که باعث افزایش تراکم مواد معدنی در استخوان می شود.

8- استرونتیوم: باعث کاهش دردهای استخوان ها و افزایش توده های استخوانی می شود.

دیگر مواد غذایی مفید در پیشگیری از پوکی استخوان عبارتند از:

حبوبات، جو، میوه های تازه، آناناس، سیب، گلابی، انگور، کشمش، خرما، هلو، سبزیجات تازه، سبزیجات با برگ سبز، کلم بروکلی، کلم، آواکادو، اسفناج، مارچوبه، پیاز، جعفری، انواع سویا، لبنیات کم چرب، ماهی و غذاهای دریایی، تخم مرغ، عسل، سیر، فلفل سیاه، زنجبیل و آب میوه هایی مثل آب سیب، آب هویج، شربت لیمو و آب آناناس.

برچسب ها

سیدرضا بازیار

به وب سایت شخصی من خوش آمدید! من سیدرضا بازیار هستم، متولد 1374 شهرستان کازرون. در حال حاضر دانشجوی رشته مهندسی فناوری اطلاعات هستم، مسلط به زبان های: HTML5 - CSS3 - JavaScript در حال یادگیری زبان های PHP و Python هستم و علاقه بسیار زیادی به برنامه نویسی تحت وب ، هوش مصنوعی و زمینه امنیت اطلاعات دارم.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن